Vooruitgang wordt vaak gekoppeld aan duidelijke resultaten. Een project is afgerond, een doel is bereikt of een probleem is opgelost. Dat zijn momenten waarop het gemakkelijk is om te zien dat er iets is veranderd. Toch bestaat een groot deel van vooruitgang uit ontwikkelingen die veel minder zichtbaar zijn.
Soms zit verbetering bijvoorbeeld in kennis die gedurende een proces wordt opgebouwd. Een eerste poging levert misschien niet het gewenste resultaat op, maar kan wel duidelijk maken welke aanpak niet werkt. Die informatie heeft op zichzelf waarde, omdat een volgende poging daardoor gerichter kan worden uitgevoerd.
Hetzelfde geldt voor werkzaamheden waarbij het resultaat pas na langere tijd zichtbaar wordt. Nieuwe routines, betere afspraken of een andere manier van organiseren leveren niet altijd onmiddellijk voordeel op. Vaak ontstaat het effect pas wanneer een nieuwe werkwijze langere tijd wordt toegepast.
Daarbij kan de dagelijkse praktijk een vertekend beeld geven. Wanneer je regelmatig met hetzelfde onderwerp bezig bent, vallen kleine veranderingen nauwelijks op. Pas wanneer je de huidige situatie vergelijkt met die van enkele maanden geleden, wordt duidelijk hoeveel er ondertussen is veranderd.
Dat maakt het nuttig om af en toe bewust terug te kijken. Niet alleen naar wat er nog moet gebeuren, maar ook naar wat inmiddels is bereikt, veranderd of geleerd.
Vooruitgang hoeft uiteindelijk niet spectaculair te zijn. Een reeks kleine stappen kan over een langere periode minstens zoveel verschil maken als één grote verandering. Het belangrijkste is dat er beweging blijft en dat nieuwe inzichten worden gebruikt om de volgende stap beter te maken.